Την άποψη μου για τον Hanake την έχω ξαναπεί: ο μεγαλύτερος σκηνοθέτης της εποχής μας! Οπότε και φυσικά και χάρηκα για την αναγνώρισή του, για την οποία ήμουν και σίγουρος χωρίς να δω την ταινία.
Γιατί διαφωνώ με τις τεχνικές κάποιου σκηνοθέτη και ωστόσο λατρεύω τις ταινίες του!
Τίτλος: Mouchette
Σκηνοθέτης: Robert Bresson
Παραγωγή: 1967
Πώς γίνεται να διαφωνείς με τη σκηνοθετική προσέγγιση ενός σκηνοθέτη, αλλά παρ' όλα αυτά να βρίσκεις αριστουργηματικές τις ταινίες του;
Αυτό ακριβώς συμβαίνει με εμένα και τον Bresson. Ιδού και η προσέγγιση και απόψεις του για το σινεμά με τις οποίες και διαφωνώ:
Ο Bresson έλεγε λοιπόν ότι δεν τον ενδιαφέρει να κάνει ένα είδος δραματικού θεάτρου με τις ταινίες του. Πίστευε ότι για το δράμα αρκεί το θέατρο, ενώ ο σκοπός του κινηματογράφου είναι να βρει νέους τρόπους να μιλήσει στον θεατή. Γι αυτό και η μουσική σπανίζει από τις ταινίες του, ή μάλλον είναι ελάχιστη. Σπάνια επίσης χρησιμοποιεί επαγγελματίες ηθοποιούς, ενώ επιμένει να γυρίζει κάθε σκηνή ακόμα και δεκάδες φορές, συχνά εξαντλώντας τους "ηθοποιούς" του. Σκοπός να κάνει τους τελευταίους να "ξεχάσουν" ότι υποδύονται κάποιον ρόλο. Το αποτέλεσμα κάθε άλλο παρά φυσικό είναι.
Που βρίσκεται λοιπόν η διαφωνία μου με το σινεμά του Bresson; Καταρχήν, πιστεύω ότι στο σινεμά ένας δημιουργός οφείλει να χρησιμοποιεί όλα τα τεχνητά μέσα που έχει στη διάθεση σου, για να φτιάξει κάτι πολυσύνθετο από τη στιγμή που έχεις αυτή τη δυνατότητα: φωτισμό, πολύπλοκες αλλαγές πλάνων, απαιτητικό μοντάζ, επαγγελματίες ηθοποιούς, σίγουρα μουσική (αυτή άλλωστε είναι και η μαγεία του σινεμά και η βασική διαφορά του από το θέατρο). Ο Bresson σχεδόν πάντα στήνει την κάμερα ακριβώς στο κέντρο του πλάνου, και από μέτρια ή κοντινή απόσταση, εστιάζοντας κατεξοχήν στον ηθοποιό. Είναι μία τεχνική που προσωπικά βρίσκω αποπνικτική -- ομολογώ ότι μου λείπουν τα μεγάλα, πανοραμικά πλάνα και οι αργές λήψεις από απόσταση που συχνά σου δίνουν τη δυνατότητα να στοχαστείς και να κάνεις κάποια ανασκόπηση. Από την άλλη, με το να χρησιμοποιεί μη επαγγελματίες ηθοποιούς σε αποστασιοποιεί, κατά κάποιον τρόπο, από τους ήρωες του. Οι ερμηνείες τους είναι από αδιάφορες, ως υπερβολικές και απλά κακές (αν και, παραδόξως, κατά κάποιον τρόπο οι βασικοί πρωταγωνιστές καταφέρνουν να ξεχωρίσουν). Εν τέλει, νομίζω ότι ο Bresson με το σινεμά του καταφέρνει περισσότερο να αποδώσει αυτό που ακριβώς αποφεύγει: το θέατρο. Με την εστίαση στους χαρακτήρες, τον συχνά αφύσικο διάλογο, την στατική κάμερα, την υπερβολική ερμηνεία.
Κι όμως ξαναβλέποντας χθες το Mouchette του 1967, από τις καλύτερες δημιουργίες του Bresson, δεν μπορώ να κρύψω πόσο με άγγιξε. Ναι, όλα τα στοιχεία που με ενοχλούν στο σινεμά του ήταν εκεί. Όμως μόνο το βλέμμα της πρωταγωνίστριας είναι αρκετό για να σε πείσει για τις διαθέσεις του σκηνοθέτη.
Το σενάριο είναι διασκευασμένο από το μυθιστόρημα γάλλου συγγραφέα Georges Bernanos, το οποίο εκδόθηκε το 1937. Βασικά παρακολουθούμε την 14χρονη Mouchette (Nadine Nortier) να προσπαθεί να επιβιώσει σε ένα σκληρό και άκαρδο κόσμο όλο υποκρισία. Η μητέρα της αργοπεθαίνει, ο πατέρας της αλκοολικός. Η ίδια η Mouchette είναι η μόνη που μπαίνει στο σχολείο με τα φτωχά και βρώμικα ρούχα της, γεμάτα τρύπες, σωστά κουρέλια. Η δασκάλα την εξευτελίζει. Οι συμμαθητές της την κοροϊδεύουν και γελάνε μαζί της. Η αντίδραση της Mouchette είναι να κρύβεται σε ένα χαντάκι πριν και μετά το σχολείο για να πετάει πέτρες και χώματα στις συμμαθήτριες της. Ή πριν μπει στην εκκλησία, να βουτάει επίτηδες τα παπούτσια της (παντόφλες είναι στην ουσία) στη λάσπη για να λερώσει το πάτωμα. Η Mouchette φαίνεται να μισεί τους πάντες εκτός από έναν: έναν επιληπτικό μεθύστακα που της ομολογεί ότι πιθανώς μες στη μέθη του να έχει διαπράξει φόνο (Jean-Claude Guilbert, από τους λίγους ηθοποιούς που εμφανίζονται σε ταινίες του Bresson). Αν και αρχικά θα της εμπιστευθεί τα πάντα, αργότερα ο ίδιος δεν θα διστάσει να της επιτεθεί. Η Mouchette παρ’ όλα αυτά θα τον βοηθήσει, του υπόσχεται να κρατήσει το μυστικό του, και ακόμα κι όταν αυτός προσπαθήσει να τη βιάσει, αυτή θα τον αγκαλιάσει εγκάρδια.
Η ταινία έχει πολλά επίπεδα, αλλά κυρίως λειτουργεί σαν μια χριστιανική παραβολή πάνω στην ανιδιοτελή αγάπη και τη σαθρότητα της κοινωνίας. Όπως πολύ σωστά παρατηρεί ο κριτικός, Dennis Schwartz, δεν πρόκειται για μία ταινία που αφορά την Mouchette, αλλά όλη την ανθρωπότητα, τον καθέναν από εμάς. Γιατί, κακά τα ψέματα, λίγο-πολύ οι περισσότεροι από εμάς έχουμε παίξει και τους δύο ρόλους: από τη μία έχουμε υπάρξει σαν την Mouchette κάποια στιγμή, από την άλλη αποτελούμε μέρος μιας κοινωνίας που σαπίζει ηθικά και περιφρονεί κάθε Mouchette. Αν και δυστυχώς, στο τέλος, είναι λίγα οι άνθρωποι που έχουν το θάρρος και την τόλμη της νεαρής πρωταγωνίστριας: πραγματικά πιστεύω ότι αυτοί που μπορούν να κατανοήσουν τον ορισμό της ανιδιοτελής αγάπης (που είναι και η μόνη πραγματική αγάπη), είναι ελάχιστοι.
Δεν θα αναφερθώ στο συγκλονιστικό τέλος της ταινίας με όλη την απλότητα που το σκηνοθετεί ο Bresson, όχι για να μην αποκαλύψω τι συμβαίνει, αλλά για να αφήσω τον θεατή να βιώσει από μόνος του την αμεσότητα και ειλικρίνεια με την οποία ο σκηνοθέτης θα προσπαθήσει να επικοινωνήσει μαζί του. Τελικά, συνειδητοποιώ ότι ίσως εκεί να βρίσκεται και η δύναμη αυτού του σκηνοθέτη: στο γεγονός ότι αποφεύγει τελείως το δράμα: Το παραπάνω σενάριο ακούγεται σίγουρα μελοδραματικό. Όμως ο Bresson καταφέρνει να αποφύγει τελείως το συναίσθημα, για να φτάσει... στο συναίσθημα. Ότι είναι ένας ποιητής του κινηματογράφου το παραδέχομαι, κι ας έχω διαφωνήσει με τις τεχνικές τους (προσωπικά γούστα είναι αυτά άλλωστε, που αφορούν καθαρά την τεχνική του σκηνοθέτη): τόσο η σκηνή που η Mouchette ταΐζει το μωρό-αδερφό της, καδραρισμένη και φωτισμένη από τον φακό σαν μία Μαντόνα, όσο και η σκηνή με τα πτηνά στην αρχή και τα λαγουδάκια στο τέλος, επιβεβαιώνουν την ικανότητα μερικών σκηνοθετών να γράφουν ποίηση επί της οθόνης με τις πιο απλές τεχνικές (χωρίς το παραμικρό ειδικό εφέ ή καν μουσική).
Μία πολύ ανθρώπινη ταινία (και με την καλή και με την κακή έννοια) που σε αγγίζει σε πολλά επίπεδα και που ο καθένας οφείλει να δει με την πρώτη ευκαιρία, γιατί μας αφορά όλους.
Πριν μόλις λίγες μέρες ανακοινώθηκαν στην επίσημη ιστοσελίδα του Φεστιβάλ Κανών οι υποψήφιες ταινίες για τον Χρυσό Φοίνικα. Το Φεστιβάλ θα διαρκέσει από 13-24 Μαΐου και νομίζω ότι είχα αρκετό καιρό να δω τόσο σπουδαίους σκηνοθέτες μαζί. Από τις υποψήφιες ταινίες (μπορείτε να δείτε ολόκληρη τη λίστα εδώ) ξεχωρίζω τις ακόλουθες.
Pedro Almodovar - Los Abrazos Rotos (trailer) Με πρωταγωνίστρια την Penelope Cruz, ο Almodovar γυρίζει μία ερωτική ταινία στο στυλ των αμερικάνικων ταινιών των 50s. Η ταινία έχει ήδη κάνει πρεμιέρα στην Ισπανία.
Jane Campion - Bright Star (οfficial website) Μετά το ατυχές In the Cut, η σκηνοθέτιδα επιστρέφει στις ταινίες περιόδου και διηγείται τον έρωτα ανάμεσα στον ποιητή John Keats και την Fanny Brawne.
Michael Haneke - Das Weisse Band Με το Cache πήρε το βραβείο σκηνοθεσίας στις Κάνες το 1995, και δεδομένου ότι πρόεδρος της κριτικής επιτροπής φέτος είναι η Isabelle Huppert, ίσως να είναι επιτέλους η σειρά του και για τον Χρυσό Φοίνικα. Πρόκειται για μια ταινία για την οποία γνωρίζουμε ελάχιστα. "Οι βάναυσες τιμωρίες μαθητών σε υπαίθριο σχολείο στη βόρεια Γερμανία το 1913" είναι η σύνοψη που μας δίνει το imdb για το σενάριο της ταινίας.
Ang Lee - Taking Woodstock (trailer ) Κωμωδία αυτή τη φορά, από τον σκηνοθέτη-χαμαιλέοντα που με κάθε ταινία του φαίνεται να αλλάζει στυλ. Αυτή τη φορά η ταινία του αναφέρεται στο περίφημο φεστιβάλ.
Quentin Tarantino - Inglourious Basterds (trailer ) Με αυτόν τον επιτηδευμένα λανθασμένο τίτλο συναγωνίζεται η τελευταία ταινία του Tarantino. Όπου κατά τη διάρκεια του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου, μια ομάδα Εβραίων αποφασίζει να εκδικηθεί βίαια τους Ναζί. Με πρωταγωνιστή τον Brad Pitt.
Lars Von Trier - Antichrist (trailer) Ένα ζευγάρι που αντιμετωπίζει προβλήματα στη σχέση του αποδρά στο εξοχικό τους στο δάσος για να αναθεωρήσει τη σχέση τους... Με τον Willem Dafoe στον πρωταγωνιστικό ρόλο.
Και μερικά σχόλια...
Χαίρομαι κάθε φορά να βλέπω ταινία του Almodovar -- ειδικά σε αυτή την περίπτωση οι απαιτήσεις μου είναι υψηλές, αφού αρχικές κριτικές κάνουν λόγο για ομοιότητα της τελευταίας του ταινίας με το Όλα για τη Μητέρα Μου. Δεν λέω, καλές ήταν και οι μετέπειτα ταινίες του σκηνοθέτη, απλά ένιωθα πως δεν απογειωνόντουσαν.
Για την Jane Campion. Δεν μου άρεσε (ούτε στην πλειοψηφία των κριτικών) το In the Cut. Πρόκειται για τις σημαντικότερες όμως γυναίκες στον χώρο και οι ταινίες εποχής είναι το ατού της (υπενθυμίζω τα Μαθήματα Πιάνου και το Πορτραίτο μιας Κυρίας). Υποκειμενικά τώρα, έχω και μία αδυναμία στη συγκεκριμένη σκηνοθέτιδα και το στυλιζαρισμένο κινηματογραφικό της σύμπαν.
Για τον Haneke τώρα τι να πω, κάθε ταινία του και ένα αριστούργημα (με εξαίρεση το Funny Games που δεν μπορώ να το πάρω στα σοβαρά). Ίσως ο πιο σημαντικός σκηνοθέτης στην Ευρώπη αυτή τη στιγμή και σίγουρα μία προσωπικότητα που θα μείνει στην ιστορία του κινηματογράφου ως ογκόλιθος. Πολύ πιθανό αυτή τη φορά να πάρει το Χρυσό Φοίνικα αφού σχεδόν πάντα είναι στο "τσακ". Και όπως είπα είναι και το πλεονέκτημα της Huppert ως προέδρου της επιτροπής (υπενθυμίζω ότι η Ηuppert έχει συνεργαστεί στο παρελθόν με Haneke αφού πρωταγωνίστησε και στη Δασκάλα του Πιάνου και στο Η Ώρα του Λύκου, έχοντας μάλιστα βραβευτεί για την ερμηνεία της στο πρώτο).
Για τον Ang Lee δεν ξέρω τι να πω. Είναι ο σκηνοθέτης που έχει κάνει τόσο διαφορετικές ταινίες μεταξύ τους (Sense and Sensibility, Hulk, Brokeback Mountain, Crouching Tiger Hidden Dragon, Lust Caution...) που πραγματικά δεν ξέρεις ποτέ τι να περιμένεις. Αποκλείεται να είναι άσχημη η νέα του ταινία (αφού οι προηγούμενες δουλειές τους ήταν πάρα πολύ καλές), απλά το θέμα με ξενίζει κάπως.. Θα δούμε...
Ο Tarantino δεν συγκαταλέγεται στους αγαπημένους μου σκηνοθέτες. Είναι διασκεδαστικές οι ταινίες του (αν μπορείς να αποκαλέσεις διασκεδαστική τη βία), άλλα ως εκεί. Παραδέχομαι ωστόσο ότι ορισμένες δουλειές του περιέχουν δείγματα μιας συναισθηματικής ωρίμανσης (Pulp Fiction, Jackie Brown). Ριψοκίνδυνο το θέμα που διαλέγει, οπότε επιφυλάσσομαι. Αν και εν τέλει μάλλον θα αρέσει στο κοινό, άλλωστε ο ίδιος έχει τεράστιο fan club.
Τέλος για τον Lars von Trier, περιμένω με ανυπομονησία. Δεν μπορώ να πω ότι κάποια ταινία του με άφησε με ανοιχτό το στόμα -- μάλιστα μερικές τις βρήκα ενοχλητικές, βλ. Dancer in the Dark και Dogville (η τελευταία για το δογματικό φινάλε, κατά τα άλλα τη βρίσκω αριστουργηματική). Ωστόσο θαυμάζω την τόλμη του και περιμένω από αυτόν ένα πραγματικό αριστούργημα.
Αυτά τα λίγα. Σε λιγότερο από ένα μήνα θα ξέρουμε και τα αποτελέσματα. Πάντως το σίγουρο είναι ότι η χειμερινή κινηματογραφική σεζόν στην Ελλάδα θα έχει ιδιαίτερο ενδαφέρον με ταινίες τέτοιου επιπέδου.
To Vicky Cristina Barcelona είναι μία ταινία που βλέπεται ευχάριστα. Είναι ανάλαφρη, πολύχρωμη, με ωραία φωτογραφία και ωραίες πρωταγωνίστριες. Ανήκει στην τελευταία -ανισόρροπη κατ' εμέ- περίοδο του Woody Allen που ξεκίνησε με το Match Point.
Τον εξοικειωμένο θεατή τον περιμένει ένα μικρό σοκ: ο σκηνοθέτης έχει βαλθεί να μας αφηγείται όχι μόνο το τι συμβαίνει στην οθόνη, αλλά να μας αναλύει και την προσωπικότητα των δύο πρωταγωνιστών. Έτσι, από την αρχή της ταινίας μαθαίνουμε ότι η Vicky (Rebecca Hall) είναι πιο λογική και ξέρει να χειρίζεται με πυγμή τα συναισθήματά της, ενώ η Cristina (Scarlett Johansson) είναι μια αθεράπευτα ρομαντική, συναισθηματικά αυθόρμητη γυναίκα. Σίγουρα θα ήταν προτιμότερο αυτό να μην μας το έλεγε από την αρχή ο σκηνοθέτης, αφού ένας θεατής με μέσο ΙQ μπορεί να το καταλάβει σταδιακά κατά τη διάρκεια της ταινίας. Όμως φαίνεται ότι, με το να αρχίσει την αφήγηση ο ίδιος ο Woody Αllen, μας προδιαθέτει να μην πάρουμε την ταινία ως ένα σοβαρό ψυχογράφημα, αλλά ως πιο light entertainment. Έτσι η αφήγηση του σκηνοθέτη αποκτά κάποια βάση, ωστόσο να τονίσω (όπως διάβασα και σε απάντηση μιας κριτικής στον ξένο Τύπο) ότι η αφήγηση είναι περιττή, πολλές φορές με τον σκηνοθέτη να μας λέει ότι, π.χ. η Vicky και η Cristina περπατάνε μαζί χαζεύοντας τα αξιοθέατα στη Βαρκελώνη, ενώ και μόνοι μας εκείνη τη στιγμή μπορούμε να το δούμε ξεκάθαρα στην οθόνη ότι όντως περπατάνε μαζί χαζεύοντας τα αξιοθέατα στη Βαρκελώνη...
Η πανέμορφη Scarlett Johansson κινείται στον χώρο με χάρη και κάνει χαριτωμένες γκριμάτσες, σε έναν ρόλο που δεν την διαφοροποιεί ερμηνευτικά από το Match Point. Η Rebecca Hall ίσως έχει μία λίγο πιο αξιόλογη ερμηνεία, αλλά κι αυτή περιορίζεται σε λίγες, συγκεκριμένες κινήσεις για να μας δείξει τον διστακτικό χαρακτήρα της. Γενικά το τρίο Javier Bardem, Johansson και Hall φαίνεται απλά να υπάρχει μπροστά από τον φακό, αφού μάλλον τον στυλ της ταινίας δεν είναι για πολλά-πολλά, όσον αφορά τις ερμηνείες. Τη διαφορά, ωστόσο, κάνει η Penelope Cruz (πραγματικά εκθαμβωτική) με τις συνεχείς αλλαγές στη διάθεση και το ταμπεραμέντο της να είναι αρκετά πειστικές. Τώρα για το αν άξιζε το όσκαρ ένας τόσο μικρός ρόλος (έστω κι ας ήταν Β' ερμηνείας) αμφιβάλλω. Οι τρεις πρωταγωνίστριες βέβαια είναι η Vicky, η Cristina και η Βαρκελώνη (εξ ου και ο τίτλος), αλλά και οι τρεις μας δίνουν κάπως επίπεδες ερμηνείες (μέρος του Όλα για τη Μητέρα Μου του Almodovar είναι γυρισμένο στην Βαρκελώνη, χωρίς ο σκηνοθέτης να δείχνει το παραμικρό αξιοθέατο, ωστόσο το κλίμα, η κουλτούρα, η ατμόσφαιρα της πόλης αποτυπώνονται πιο έντονα στο μυαλό του θεατή).
Οι παλαιότερες ταινίες του Woody Allen γινόντουσαν με σκοπό να καυτηριάσουν και να παρουσιάσουν με κωμικοτραγικό τρόπο υπαρξιακά ζητήματα ή θέματα ανθρωπίνων σχέσεων. Θα έβαζα τις πρώιμες ταινίες, Sleeper, Love and Death, Take the Money and Run, στη σουρεαλιστά κωμική περίοδο του (η αγαπημένη μου), όπου τα πάντα επιτρέπονταν. Μετά η σκηνοθεσία του έγινε λίγο πιο ώριμη, το χιούμορ πιο σαρκαστικό, κι έκανε τις καλύτερες του ταινίες όπως το Annie Hall και το Manhattan. Κι έπειτα ακολούθησαν ταινίες, ίσως όχι στο ίδιο επίπεδο, αλλά εξίσου αστείες, μέχρι περίπου το Small Time Crooks (2000). Από εκεί και πέρα το στυλ του με κάθε του ταινία φαίνεται να διαφοροποιείται, μέχρι που αλλάζει ριζικά με το Match Point. Από εκεί κι έπειτα ο Woody Allen φαίνεται να έχει χάσει κάπως τον προσανατολισμό του και θα έπρεπε να σκεφτεί ποιον σκοπό εξυπηρετούν οι ταινίες τους: αν θέλει κάτι να μας πει, τότε η τελευταία του ταινία δεν καταλήγει κάπου. Αν θέλει απλά να μας διασκεδάσει, τότε που είναι το χιούμορ που είναι τόσο αυθόρμητο και διάχυτο στις παλαιότερες ταινίες του; Από τη μία λοιπόν, ο Woody Allen έχει υιοθετήσει ένα πιο σοβαρό στυλ, από την άλλη μας ξεκαθαρίζει με την προσέγγιση του ότι δεν πρόκειται για σοβαρή ταινία... Μερικοί κριτικοί ένιωσαν αμήχανα με το Match Point, και ομολογώ ότι την ίδια αμηχανία νιώθω και με το Vicky Cristina Barcelona.
Το Gran Torino είναι μία καλή ταινία. Στην Ελλάδα οι κριτικές ήταν πολύ καλύτερες από ότι στο εξωτερικό, αλλά όπως είχα πει και για τον Παλαιστή, είναι το είδος της ταινίας που φαίνεται να προσελκύει τον macho αντρικό πληθυσμό (που στην χώρα μας είναι άφθονος).
Η ταινία δεν έχει κάτι το ιδιαίτερο που θα μπορούσα να σχολιάσω, αλλά σε τραβάει με την απέριττη σκηνοθεσία του Clint Eastwood. Ο οποίος, παρεμπιπτόντως, είναι πολύ καλός στο ρόλο του φαινομενικά μισάνθρωπου, ρατσιστή Walt Kowalski. Δεν θα έφτανα όμως τόσο μακριά ώστε να μιλήσω για την καλύτερη ερμηνεία στην καριέρα του. Όσον αφορά τις ερμηνείες του υπόλοιπου cast είναι εντάξει: δεν πρόκειται για απαιτητικούς ρόλους άλλωστε, αφού η όλη ταινία στηρίζεται στην προσωπικότητα του Walt.
Το Gran Torino δεν φαίνεται να προσπαθεί να περάσει κάποιο μήνυμα, και αυτό είναι και το μεγάλο συν της ταινίας. Όπως ανέφερα παραπάνω, η λιτότητα με την οποία ο σκηνοθέτης σκιαγραφεί την προσωπικότητα των πρωταγωνιστών, αργά και σταδιακά, χωρίς φανφάρες και υπερβολές είναι δείγμα σκηνοθετικής ωριμότητας.
Και πρέπει να παραδεχθώ ότι η ταινία με άγγιξε σε προσωπικό επίπεδο, αφού τόσο ο χαρακτήρας του Clint Eastwood, όσο και η συμπεριφορά του, μου θύμισαν παρόμοιες καταστάσεις και ανθρώπους που έχω γνωρίσει. Και σε αυτό το σημείο, θέλοντας να προσθέσω την προσωπική μου νότα σε αυτή την κριτική, να αναφέρω ότι από την αρχή της ταινίας δικαιολόγησα την αντιδραστική συμπεριφορά του κεντρικού ήρωα Walt,ο οποίος με τις συντηρητικές απόψεις του και τον ρατσισμό του ήταν απεχθής στους περισσότερους ανθρώπους. Οι τελευταίοι πιστεύοντας ότι “ζούνε κανονικά” ήταν τόσο αναμενόμενοι που δεν έκανα την παραμικρή προσπάθεια να κοιτάξουν κάτω από την επιφάνεια. Ως αποτέλεσμα, ομολογώ ότι αν έπρεπε κάποιος να είναι ο θύτης και κάποιος το θύμα στην ταινία, τότε σίγουρα ο Walt θα ήταν για μένα ο θύτης και οι υπόλοιποι τα θύματα ενός συμβατικού, επιφανειακού τρόπου ζωής. Στην ταινία, επίσης, γίνονται συχνά νίξεις από τον ιερέα της περιοχής ότι ο Walt αρνείτε (ή απλά δεν γνωρίζει) την πραγματική ζωή. Ουσιαστικά όμως το αντίστροφο συμβαίνει, αφού η άποψή μου είναι ότι ο Walt φαίνεται να είναι ο μόνος που βάζει την προσωπική του σφραγίδα στη ζωή που κάνει, επιλέγοντας έναν πιο ασκητικό και εκκεντρικό τρόπο ζωής.
Ναι μεν η ταινία με άγγιξε, λοιπόν, με την ανθρωπιά της, δεν παύει όμως να είναι και μελοδραματική σε πολλά σημεία. Μίλησα για ωριμότητα στον τρόπο με τον οποίο ο Clint Eastwood προσεγγίζει τους χαρακτήρες τους. Ωστόσο, η ταινία παραμένει απλοϊκή: λίγο η γλυκανάλατη –και περιττή κατά την άποψή μου- μουσική, λίγο οι flat ερμηνείες των συμπρωταγωνιστών, ο ευθύς και άκρως προγραμματισμένος τρόπος που ξεδιπλώνεται η πλοκή, το φινάλε που φαίνεται να έχει γραμμένη τη λέξη “ρουτίνα” σε κάθε πλάνο του… Επίσης, όσον αφορά το ίδιο το Gran Torino, το αυτοκίνητο του ήρωα της ταινίας Walt, έτυχε να διαβάσω ολόκληρες αναλύσεις για το τι μπορεί να σημαίνει ή να συμβολίζει. Η προσωπική μου άποψη είναι ότι δεν παίζει κανέναν ρόλο αυτός ο συμβολισμός (αν πρόκειται καν για συμβολισμό!), η ταινία θα παρέμενε η ίδια με ή χωρίς αυτοκίνητο. Δεν είναι το είδος της εγκεφαλικής ταινίας που πρέπει να κάθεσαι με τις ώρες έπειτα να κάνεις κάποια ανάλυση, ούτε ταινία με σκόπιμους συμβολισμούς και κρυμμένα μηνύματα (βέβαια κάποιοι –αυτοί που την θεωρούν σπουδαία ταινία- είναι λογικό να πιστεύουν το αντίθετο).
Μια πολύ καλή προσπάθεια από τον Clint Eastwood λοιπόν. Το Gran Torino δεν είναι η καλύτερη του ταινία (αυτή παραμένει για μένα το “Οι Γέφυρες του Μάντισον”) ούτε και η καλύτερη του ερμηνεία, είνα όμως σαφώς ανώτερη από την τελευταία του προσπάθεια ως σκηνοθέτης (Changeling). Πέρα από τις κάποιες αδυναμίες της, στο τέλος αυτό που σώζει την ταινία είναι η συναισθηματική ωριμότητα όπως παρουσιάζεται από τον σκηνοθέτη.
